Çmimet e naftës në tregjet ndërkombëtare po shënojnë një rënie të ndjeshme, duke iu afruar humbjes më të madhe javore që nga periudha e pandemisë COVID-19. Ndryshimi i pritshmërive për zhvillimet në Lindjen e Mesme dhe mundësia e uljes së tensioneve ushtarake kanë ndikuar drejtpërdrejt në sjelljen e investitorëve.
Një ndër faktorët që ka ndikuar në këtë tendencë është edhe rezultati i zgjedhjeve të mesit të mandatit në Shtetet e Bashkuara, ku demokratët kanë fituar kontrollin e të dy dhomave të Kongresit, duke dobësuar pozitat politike të presidentit Donald Trump.
Ky rezultat ka bërë që tregjet të rishikojnë pritshmëritë për ecurinë e konfliktit mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit. Investitorët po llogarisin mundësinë që një Kongres i kontrolluar nga demokratët t’i kufizojë administratës Trump hapësirën për përshkallëzim të mëtejshëm ushtarak dhe të shtojë presionin për një zgjidhje diplomatike.
Si pasojë, është zvogëluar edhe primi i rrezikut gjeopolitik që përfshihej në çmimin e naftës. Pra, frika për ndërprerjen e furnizimeve, e cila më parë kishte ndikuar në rritjen e çmimeve, po humbet një pjesë të peshës së saj në treg.
Efekti u vu re veçanërisht të mërkurën, kur nafta pësoi një rënie prej më shumë se 8% brenda një dite, duke zbritur në nivelin më të ulët të regjistruar në më shumë se dy muaj.
Rikthimi i furnizimeve nga Lindja e Mesme mund të ulë më tej çmimet
Përveç zhvillimeve politike, në rënien e çmimeve po ndikojnë edhe pritshmëritë për rritjen e eksporteve të naftës nga vendet e Lindjes së Mesme, në rast të qetësimit të situatës ushtarake.
Ky rajon përbën një nga burimet kryesore të prodhimit dhe furnizimit me naftë në nivel global. Për këtë arsye, çdo ndërprerje e prodhimit apo e transportit detar ka pasoja të menjëhershme në tregjet ndërkombëtare.
Gjatë periudhës së konfliktit, pasiguria për eksportet dhe sigurinë e rrugëve detare kishte shtuar frikën për mungesë furnizimi. Tashmë, mundësia e normalizimit të situatës po ndryshon pritshmëritë e tregtarëve.
Sipas raportimeve të Reuters, edhe treguesit e çmimeve të naftës bruto në Lindjen e Mesme kanë nisur të afrohen me nivelet e regjistruara përpara konfliktit. Ky zhvillim shihet si një sinjal i zbutjes së presionit mbi furnizimet dhe ka shtuar shqetësimet për mundësinë e krijimit të një teprice të naftës në tregun botëror.
Ngushtica e Hormuzit mbetet një rrezik për tregun
Pavarësisht rënies së fortë, situata në Ngushticën e Hormuzit vazhdon të përbëjë një nga shqetësimet kryesore për tregjet energjetike.
Kjo rrugë detare, e pozicionuar mes Iranit dhe Omanit, është një nga korridoret më të rëndësishme për transportin global të naftës, pasi nëpërmjet saj kalojnë sasi të konsiderueshme të furnizimeve drejt tregjeve ndërkombëtare.
Sulmet e fundit ndaj cisternave në Gjirin Persik dhe në Ngushticën e Hormuzit kanë rikthyer shqetësimet për sigurinë e transportit detar. Sipas raportimeve, Irani ka njoftuar se tri cisterna të tjera janë sulmuar gjatë së enjtes. Ndërkohë, të dhënat e autoriteteve britanike për sigurinë detare tregojnë se incidentet ndaj anijeve transportuese vazhdojnë të mbeten në nivele shumë të larta.
Këto zhvillime kanë frenuar një rënie edhe më të madhe të çmimeve. Pas uljes së ndjeshme në fillim të javës, nafta regjistroi një rikuperim të pjesshëm, pasi investitorët filluan të marrin sërish në konsideratë rrezikun e ndërprerjes së furnizimeve.
Në këtë mënyrë, tregu po ndikohet nga dy faktorë të kundërt: pritshmëritë për përfundimin e konfliktit po favorizojnë uljen e çmimeve, ndërsa sulmet ndaj cisternave dhe pasiguria në rrugët detare vazhdojnë të mbajnë të lartë rrezikun për furnizimet globale.
A do të vijojë rënia e çmimeve të naftës?
Ecuria e çmimeve gjatë ditëve dhe javëve në vijim do të varet kryesisht nga zhvillimet diplomatike dhe ushtarake në Lindjen e Mesme.
Nëse palët arrijnë një marrëveshje për uljen e tensioneve dhe garantimin e transportit të sigurt detar, tregu mund të përfitojë nga shtimi i furnizimeve dhe reduktimi i rrezikut për mungesë nafte.
Në këtë rast, çmimet mund të përballen me presion të mëtejshëm në rënie, veçanërisht nëse prodhimi dhe eksportet nga vendet e Gjirit Persik rikthehen në nivelet e mëparshme.
Megjithatë, arritja e një marrëveshjeje mbetet e pasigurt. Çdo përshkallëzim i ri i konfliktit, sulm ndaj infrastrukturës energjetike apo incident me anijet transportuese mund të shkaktojë një reagim të menjëhershëm në tregjet e naftës.
Analistët paralajmërojnë gjithashtu se investitorët mund të jenë treguar tepër optimistë në vlerësimin e mundësisë së përfundimit të luftës. Ndryshimi i balancave politike në SHBA nuk do të thotë domosdoshmërisht se konflikti do të marrë fund në një afat të shkurtër.
Për rrjedhojë, pavarësisht rënies së konsiderueshme, tregu i naftës mbetet i ekspozuar ndaj zhvillimeve gjeopolitike dhe çdo ndryshim i situatës në Lindjen e Mesme mund të ndikojë sërish në drejtimin e çmimeve. /MetoBallkan