Gjendja ekonomike e një pjese të madhe të pensionistëve në Shqipëri po bëhet gjithnjë e më sfiduese, ndërsa numri i përfituesve të pensioneve të pjesshme po rritet nga viti në vit.
Sipas të dhënave të Institutit të Sigurimeve Shoqërore, gjatë vitit 2025 pensionet e pjesshme përbënin 55.2% të totalit të pensioneve të pleqërisë, krahasuar me 52.1% një vit më parë. Kjo tregon një zgjerim të vazhdueshëm të numrit të personave që nuk arrijnë të plotësojnë kushtet për të përfituar pension të plotë.
Gjatë së njëjtës periudhë, numri i përfituesve të pensionit të plotë ra nga 287,279 në 283,677 persona, ndërsa përfituesit e pensioneve të pjesshme u rritën ndjeshëm, duke arritur në 353,983 persona.
Masa e pensionit lidhet drejtpërdrejt me vitet e kontributeve të derdhura në sistemin e sigurimeve shoqërore. Ndërkohë që kriteret ligjore për pension të plotë janë bërë më të rrepta, shumë qytetarë që arrijnë moshën e pensionit nuk kanë numrin e nevojshëm të viteve të siguruara dhe përfitojnë vetëm një pjesë të pensionit që do t’u takonte.
Për shumë pensionistë, të ardhurat që sigurohen nga pensioni i pjesshëm mbeten të pamjaftueshme për të përballuar kostot bazë të jetesës, veçanërisht në kushtet e rritjes së çmimeve të ushqimeve, shërbimeve dhe kujdesit shëndetësor.
Si pasojë, një numër i konsiderueshëm të moshuarish vazhdojnë të punojnë edhe pas daljes në pension, shpesh në aktivitete informale, për të siguruar të ardhura shtesë.
Ekspertët e lidhin këtë fenomen me zhvillimet e tregut të punës gjatë dekadave të fundit. Brezi që po del sot në pension ka kaluar një pjesë të konsiderueshme të jetës aktive gjatë periudhës së tranzicionit ekonomik, kur puna informale dhe mungesa e sigurimeve shoqërore ishin mjaft të përhapura.
Një tjetër faktor i rëndësishëm ka qenë emigracioni masiv. Shumë qytetarë kanë punuar për vite me radhë jashtë vendit, shpesh pa mundur të përfshijnë kontributet e tyre në skemën shqiptare të pensioneve.
Ndikim të drejtpërdrejtë ka pasur edhe reforma e pensioneve e vitit 2014, e cila parashikoi rritjen graduale të viteve të nevojshme për përfitimin e pensionit të plotë. Ky prag pritet të arrijë në 40 vite kontribute deri në vitin 2032.
Nëse tendenca e informalitetit dhe mungesa e deklarimit të plotë të pagave vazhdon, specialistët paralajmërojnë se sistemi i pensioneve mund të përballet me sfida edhe më të mëdha në të ardhmen. Për këtë arsye, konsiderohet e domosdoshme forcimi i politikave që nxisin formalizimin e tregut të punës dhe zgjerimin e bazës së kontribuuesve në skemën e sigurimeve shoqërore.