Nga 1 janari 2026, sistemi i sigurimeve shoqërore në Shqipëri do të pësojë një ndryshim të rëndësishëm teknik që prek drejtpërdrejt rreth 40 mijë përfitues të rinj. Qeveria ka miratuar indeksimin e bazës së vlerësuar me 6.4%, një masë që synon të mbrojë kontributet e derdhura ndër vite nga ndikimi i inflacionit dhe rritjes së pagave.
Ky ndryshim nuk përkthehet në një rritje direkte të pensionit që merret në dorë, por ndikon në bazën mbi të cilën llogaritet ai. Baza e vlerësuar është mesatarja e pagave për të cilat një individ ka paguar sigurime gjatë gjithë jetës së punës. Për shkak se pagat e viteve të mëparshme kanë qenë shumë më të ulëta, ato rillogariten përmes koeficientëve për t’u përshtatur me realitetin ekonomik aktual.
Si rezultat, një pagë e viteve të hershme, si p.sh. nga fundi i viteve ’90, sot do të ketë një peshë më të madhe në përllogaritjen e pensionit, duke rritur shumën përfundimtare.
Sipas ekspertit të ekonomisë Kujtim Hoxha, ky indeksim është i domosdoshëm për të garantuar që pensionet e reja të reflektojnë kushtet aktuale ekonomike dhe të ruajnë vlerën reale të kontributeve.
Për shembull, një pension fillestar prej 20,000 lekësh mund të arrijë në rreth 21,200 lekë pas aplikimit të indeksimit, duke sjellë një rritje mujore prej rreth 1,200 lekësh.
Megjithatë, vendimi përfshin edhe disa kufizime për të ruajtur balancën financiare të sistemit. Për periudhën 1994–2001, baza e vlerësuar nuk mund të kalojë trefishin e pagës minimale në nivel kombëtar. Ndërsa për vitet pas 2002, zbatohet një tavan maksimal i pagës së njohur për efekt llogaritjeje.
Ky ndryshim prek vetëm ata që dalin në pension duke filluar nga 1 janari 2026. Pensionistët aktualë nuk përfitojnë nga ky koeficient, pasi pensionet e tyre rregullohen sipas mekanizmave të tjerë, zakonisht të lidhur me inflacionin.
Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu për një sfidë të mundshme: krijimin e diferencave mes brezave. Individë me histori të ngjashme pune mund të marrin pensione të ndryshme, në varësi të vitit kur dalin në pension.
Pavarësisht kësaj, për mijëra qytetarë që do të dalin në pension vitin e ardhshëm, ky indeksim përfaqëson një hap pozitiv drejt një pensioni më të drejtë dhe më të përshtatur me realitetin ekonomik. Kostoja do të përballohet nga buxheti i sigurimeve shoqërore, si pjesë e përpjekjeve për të ruajtur qëndrueshmërinë e sistemit dhe për të ndihmuar qytetarët përballë rritjes së kostos së jetesës.