Ndryshojnë procedurat për formalizimin e banesave të vjetra, ja kush mund të përfitojë
Procesi i formalizimit të objekteve të ndërtuara para vitit 1991 synon t’u japë dokumentacion të rregullt pronësie banesave dhe objekteve të banimit që nuk janë të regjistruara në regjistrin publik të pasurive të paluajtshme.
Bëhet fjalë për ndërtesa të ndërtuara në periudha të ndryshme, të cilat për arsye të ndryshme kanë mbetur pa një titull të formalizuar pronësie ose pa dokumentacion të plotë ligjor.
Ky proces nisi në vitin 2012 dhe gjatë viteve ka kaluar në disa etapa institucionale. Në fillim u administrua nga njësitë e qeverisjes vendore, ndërsa më pas përgjegjësia kaloi te Agjencia Shtetërore e Kadastrës, në zbatim të ligjit nr. 20/2020 “Për përfundimin e proceseve kalimtare të pronësisë në Republikën e Shqipërisë”.
Të dhënat zyrtare të ASHK-së tregojnë se gjatë vitit 2025 janë marrë 1,746 vendime për miratimin e dokumentit të pronësisë për objektet pa titull pronësie të ndërtuara para datës 10 gusht 1991, së bashku me trojet funksionale dhe oborret në përdorim.
Ndërkohë, për periudhën 2019–2025 janë dhënë rreth 11,010 vendime për objekte pa tituj pronësie, trojet e tyre funksionale dhe oborret në përdorim.
Së fundmi, qeveria ka miratuar një vendim të ri që ndryshon dhe lehtëson procedurat për kalimin në pronësi të objekteve që nuk disponojnë dokumentacion pronësie.
Sipas rregullave të reja, drejtoria vendore e ASHK-së mund të kalojë në pronësi sipërfaqen funksionale deri në 300 metra katrorë, e cila përfshin hapësirën nën ndërtesë dhe sipërfaqen përreth saj. Një nga kushtet është që kjo sipërfaqe të posedohet faktikisht në terren nga subjekti. Kur bëhet fjalë për tokë shtetërore, kalimi në pronësi mund të kryhet pa pagesë.
Procedura mund të nisë nga vetë ASHK-ja, por edhe me kërkesë të qytetarit. Në rastin e dytë, aplikimi duhet të bëhet online përmes platformës e-Albania, ndërsa për procedurën administrative paguhet një tarifë shërbimi prej 10 mijë lekësh.
Ndryshimet synojnë të përshpejtojnë formalizimin e pronësisë për një numër të konsiderueshëm banesash që ende nuk disponojnë certifikatë pronësie. Në të njëjtën kohë, procesi synon të përmirësojë saktësinë e regjistrave kadastralë dhe të rrisë sigurinë juridike dhe transparencën në tregun e pasurive të paluajtshme.