SHBA apo Shqipëri/Kosovë? Çfarë duhet të llogarisni para daljes në pension
Pas dekadash pune në Shtetet e Bashkuara, shumë shqiptarë që i afrohen pensionit përballen me një dilemë të rëndësishme: të vazhdojnë jetën në SHBA apo të rikthehen në Shqipëri ose Kosovë?
Në pamje të parë, kthimi në Ballkan mund të duket si një zgjedhje që ul ndjeshëm shpenzimet. Të ardhurat nga Sigurimet Shoqërore vazhdojnë të paguhen në dollarë, ndërsa disa nga kostot e përditshme mund të jenë më të ulëta.
Por një vendim i tillë kërkon shumë më tepër sesa një krahasim të çmimeve të ushqimeve apo qirasë.
Para se të merrni një vendim, duhet të merrni parasysh:
- strehimin;
- kujdesin shëndetësor;
- Medicare;
- taksat;
- transportin;
- udhëtimet SHBA-Ballkan;
- mirëmbajtjen e pronës;
- kursin e këmbimit;
- kujdesin afatgjatë;
- si dhe afërsinë me fëmijët dhe familjen.
Për disa pensionistë, kthimi në Shqipëri ose Kosovë mund të ulë shpenzimet. Për të tjerë, udhëtimet e shpeshta, kujdesi shëndetësor dhe mbajtja e pronave në dy shtete mund të rrisin ndjeshëm buxhetin.
Filloni me të ardhurat që do të keni në pension
Merrni si shembull një çift që përfiton 3,400 dollarë në muaj nga Sigurimet Shoqërore:
- Personi i parë: 2,100 dollarë;
- Personi i dytë: 1,300 dollarë.
Në total, kjo është 40,800 dollarë në vit, pa përfshirë të ardhura të tjera apo taksat.
Çifti mund të ketë gjithashtu 180,000 dollarë në një 401(k) dhe 60,000 dollarë kursime.
Pyetja kryesore nuk është vetëm sa marrin në muaj, por sa nga këto të ardhura do t’u mbeten pas të gjitha shpenzimeve.
Strehimi mund të bëjë diferencën më të madhe
Në SHBA, një çift mund të ketë një buxhet të konsiderueshëm vetëm për banesën:
- qira ose hipotekë;
- taksa dhe tarifa të pronës;
- sigurim;
- energji dhe shërbime;
- mirëmbajtje dhe riparime.
Nëse këto shpenzime arrijnë, për shembull, rreth 3,000 dollarë në muaj, një pjesë shumë e madhe e të ardhurave mujore mund të shkojë vetëm për strehimin.
Situata mund të ndryshojë nëse çifti zotëron një shtëpi pa hipotekë në Shqipëri ose Kosovë.
Megjithatë, një shtëpi e paguar nuk do të thotë se nuk ka shpenzime.
Edhe një shtëpi pa hipotekë ka kosto
Prona kërkon mirëmbajtje, riparime dhe shpenzime të tjera.
Mund të ketë nevojë për:
- çati;
- sistem ngrohjeje;
- dritare;
- hidraulik;
- pajisje;
- mobilim;
- punime elektrike;
- rinovime;
- mirëmbajtje të përgjithshme.
Për shembull, nëse gjatë pesë viteve shpenzohen 18,000 euro për riparime, kjo do të ishte mesatarisht 300 euro në muaj kur shpërndahet në të gjithë periudhën.
Prandaj, edhe një banesë pa kredi duhet të përfshihet në buxhetin e pensionit.
Kujdesi shëndetësor është një nga faktorët kryesorë
Për pensionistët amerikanë, kjo mund të jetë një nga çështjet më të rëndësishme.
Fakti që një person ka Medicare nuk do të thotë automatikisht se shpenzimet e zakonshme mjekësore në Shqipëri ose Kosovë do të mbulohen.
Medicare në përgjithësi nuk mbulon kujdesin shëndetësor jashtë SHBA-së, përveç disa rasteve të kufizuara.
Prandaj, dikush që planifikon të jetojë për një kohë të gjatë në Ballkan duhet të ketë një plan të qartë për:
- vizitat mjekësore;
- analizat;
- ilaçet;
- trajtimet specialistike;
- shtrimet në spital;
- ndërhyrjet kirurgjikale;
- kujdesin dentar;
- rehabilitimin;
- kujdesin afatgjatë.
Një plan pensioni nuk duhet të bazohet vetëm te pyetja: “Sa kushton një vizitë te mjeku?”
Duhet menduar edhe për atë që mund të ndodhë në rast të një problemi serioz shëndetësor në moshë të madhe.
Mos e ngatërroni Medicare me Sigurimet Shoqërore
Këto janë dy çështje të ndryshme.
Sigurimet Shoqërore lidhen me të ardhurat e pensionit, ndërsa Medicare lidhet kryesisht me mbulimin shëndetësor në SHBA.
Pra, fakti që mund të merrni Sigurimet Shoqërore ndërsa jetoni jashtë SHBA-së nuk do të thotë se Medicare do të mbulojë automatikisht trajtimin tuaj në Shqipëri ose Kosovë.
Para se të ndryshoni ose ndërprisni mbulimin tuaj, duhet të kontrolloni rregullat që zbatohen konkretisht për situatën tuaj.
Edhe taksat duhet të futen në llogari
Zhvendosja nga SHBA në Shqipëri ose Kosovë nuk do të thotë automatikisht se përfundon çdo detyrim tatimor amerikan.
Qytetarët amerikanë dhe rezidentët tatimorë të SHBA-së mund të kenë detyrime deklarimi edhe kur jetojnë jashtë vendit, përfshirë raportimin e të ardhurave në mbarë botën.
Kjo mund të lidhet me:
- Sigurimet Shoqërore;
- 401(k);
- IRA;
- pensionet;
- investimet;
- të ardhurat nga qiratë;
- bizneset;
- llogaritë financiare jashtë SHBA-së.
Prandaj, para zhvendosjes është e rëndësishme të kuptohet situata konkrete tatimore.
Llogaritë bankare jashtë SHBA-së
Një pensionist që zhvendoset në Shqipëri ose Kosovë mund të hapë llogari bankare lokale.
Por për qytetarët amerikanë mund të ekzistojnë edhe kërkesa të veçanta për raportimin e llogarive financiare jashtë vendit.
Në rrethana të caktuara, nëse vlera totale e llogarive të huaja kalon pragun përkatës gjatë vitit, mund të lindin detyrime raportimi.
Prandaj, para se të transferoni shuma të mëdha parash jashtë SHBA-së, është mirë të kontrolloni rregullat që zbatohen për ju.
Transporti mund të jetë një tjetër ndryshim i madh
Në SHBA, një çift mund të ketë dy automjete dhe shpenzime të konsiderueshme për to:
- këste;
- sigurim;
- karburant;
- mirëmbajtje;
- regjistrim.
Në Shqipëri ose Kosovë, struktura e transportit mund të jetë ndryshe, veçanërisht nëse jetoni pranë qendrës së qytetit.
Por edhe këtu gjithçka varet nga vendi ku zgjidhni të jetoni.
Jeta në qendër të Tiranës apo Prishtinës është shumë e ndryshme nga jeta në një zonë rurale ku automjeti mund të jetë i domosdoshëm.
Mos harroni udhëtimet drejt SHBA-së
Një nga shpenzimet që shpesh lihet jashtë llogarive është udhëtimi.
Nëse fëmijët dhe nipërit jetojnë në SHBA dhe ju planifikoni të ktheheni disa herë në vit, biletat ajrore mund të bëhen një kosto e konsiderueshme.
Dy persona që udhëtojnë dy herë në vit, për shembull, mund të shpenzojnë mijëra dollarë vetëm për biletat.
Pastaj shtohen:
- transporti drejt aeroportit;
- bagazhet;
- udhëtimet brenda SHBA-së;
- ushqimi;
- qëndrimet;
- shpenzimet e tjera gjatë vizitës.
Prandaj, udhëtimet duhet të jenë pjesë e buxhetit vjetor.
Dy shtëpi mund të nënkuptojnë dyfishim të shpenzimeve
Disa pensionistë zgjedhin të jetojnë një pjesë të vitit në SHBA dhe pjesën tjetër në Shqipëri ose Kosovë.
Kjo mund të jetë një mënyrë e përshtatshme jetese, por financiarisht kërkon planifikim.
Nëse mbani dy prona, mund të paguani njëkohësisht:
- taksa;
- sigurime;
- mirëmbajtje;
- shërbime;
- internet;
- siguri;
- automjete;
- udhëtime.
Në vend që të keni një buxhet pensioni, mund të përfundoni duke financuar dy banesa.
Kursi i këmbimit ka rëndësi
Përfitimet e Sigurimeve Shoqërore paguhen në dollarë, ndërsa shumë nga shpenzimet në Shqipëri dhe Kosovë mund të bëhen në euro ose në monedhën vendase.
Ndryshimet e kursit të këmbimit mund të ndikojnë në fuqinë blerëse të pensionit.
Për këtë arsye, nuk është e nevojshme të parashikoni se si do të lëvizë valuta gjatë 20 viteve të ardhshme. Mjafton të krijoni një rezervë që ju lejon të përballoni luhatjet.
Mendoni edhe për vitet e mëvonshme të pensionit
Një plan që funksionon në moshën 65-vjeçare mund të mos jetë po aq i përshtatshëm në moshën 80 apo 85 vjeç.
Me kalimin e viteve mund të nevojitet:
- ndihmë në shtëpi;
- transport;
- kujdes personal;
- menaxhim i ilaçeve;
- rehabilitim;
- kujdes shëndetësor në shtëpi;
- kujdes afatgjatë.
Pyetja nuk është vetëm “Ku dua të jetoj kur dal në pension?”, por edhe “Ku do të kem mbështetje nëse një ditë nuk mund të kujdesem plotësisht për veten?”
Familja është pjesë e llogarisë
Fëmijët dhe nipërit që jetojnë në SHBA mund të jenë një burim i rëndësishëm mbështetjeje.
Afërsia me ta mund të ketë vlerë praktike në rast urgjencash, vizitash mjekësore ose nevojash të tjera.
Nga ana tjetër, kthimi në Shqipëri ose Kosovë mund t’ju a