Temperaturat në Europë po arrijnë deri në 38 gradë Celsius në fund të muajit maj, dhe reagimi i parë shpesh është se vera mund të ketë ardhur më herët se zakonisht.
Megjithatë, gjithnjë e më shumë shkencëtarë po ngrenë një pyetje më të thellë: a po ndryshojnë vetë kufijtë tradicionalë të stinëve që kemi njohur deri më sot?
Këto ngjarje nuk mund të merren si provë e vetme e ndryshimeve klimatike, por kur përsëriten vit pas viti në rajone të ndryshme dhe me intensitet në rritje, ato bëhen pjesë e një tabloje më të gjerë: Toka po ngrohet dhe sistemi klimatik po bëhet gjithnjë e më i paqëndrueshëm.
Debati shkencor sot nuk fokusohet më nëse ndryshimet klimatike po ndodhin, por në shpejtësinë e tyre dhe në pasojat që mund të sjellin.
Ngrohja globale nuk nënkupton vetëm temperatura më të larta, por edhe më shumë energji në atmosferë. Kjo sjell paqëndrueshmëri më të madhe të motit: valë të forta të nxehti, reshje ekstreme, periudha të zgjatura thatësire dhe më pas përmbytje të menjëhershme.
Ndjesia se moti është bërë më i “paqëndrueshëm” lidhet pikërisht me këtë ndryshim të ekuilibrit klimatik.
Shkaku kryesor mbetet rritja e gazeve serrë nga aktivitetet njerëzore si djegia e karburanteve fosile, industria, transporti dhe shpyllëzimi. Këto procese po mbajnë më shumë nxehtësi në atmosferë, ndërsa oqeanet – që dikur e thithnin këtë nxehtësi – po ngrohen gjithnjë e më shumë.
Europa, sipas ekspertëve, po ngrohet më shpejt se mesatarja globale për disa arsye, përfshirë pozicionin gjeografik dhe ekspozimin ndaj masave të nxehta ajrore nga Afrika Veriore. Po ashtu, shumë qytete nuk janë ndërtuar për t’u përballur me temperatura ekstreme.
Ndryshimet në qarkullimin atmosferik dhe fenomenet si “kupolat e nxehtësisë” po bëjnë që ajri i nxehtë të mbetet i bllokuar mbi të njëjtat zona për ditë apo javë të tëra, duke rritur ndjeshëm temperaturat.
Rajoni mesdhetar, përfshirë Shqipërinë, konsiderohet ndër më të rrezikuarit, me pasoja që mund të përfshijnë mungesë uji, presion mbi bujqësinë, rritje të konsumit të energjisë dhe rrezik më të madh për zjarre dhe grupet më të ndjeshme të popullsisë.
Megjithatë, shkenca thekson se e ardhmja nuk është e përcaktuar. Shkalla e ndryshimeve do të varet nga vendimet që merren sot në energji, industri, transport dhe menaxhimin e mjedisit.
Ajo që duket e qartë është se temperaturat ekstreme në fund të majit nuk janë më një fenomen i rrallë, por një sinjal se klima po hyn në një fazë të re ndryshimesh.