Gjykata Kushtetuese merr vendim për rritjen lineare të pensioneve në Maqedoni: Ja çfarë duhet të dinë pensionistët
Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë së Veriut ka marrë një vendim të ri lidhur me rritjen lineare të pensioneve, duke refuzuar nismën për shqyrtimin e kushtetutshmërisë së dispozitës ligjore që parashikonte rritje të njëjtë në vlerë monetare për të gjithë pensionistët.
Vendimi është marrë në seancën e 21 tetorit. Sipas arsyetimit të Gjykatës, dispozita e kundërshtuar kishte karakter të përkohshëm dhe tashmë kishte përfunduar periudhën e zbatimit. Për këtë arsye, nuk ekzistonin më kushtet procedurale për shqyrtimin e saj nga aspekti i kushtetutshmërisë.
Bëhet fjalë për nenin 2 të ndryshimeve në Ligjin për Sigurimin Pensional dhe Invalidor, i cili përcaktonte rritjen lineare të pensioneve për datat 1 shtator 2025 dhe 1 mars 2026.
Sipas këtij modeli, të gjithë pensionistët përfitonin të njëjtën shumë shtesë, pa marrë parasysh vlerën e pensionit që merrnin më parë.
### Pse u kundërshtua rritja lineare?
Modeli i rritjes lineare ka shkaktuar diskutime të shumta, veçanërisht për mënyrën se si ndikon në pensionet e ulëta dhe ato më të larta.
Ndryshe nga rritja në përqindje, ku shtesa llogaritet në bazë të shumës ekzistuese të pensionit, rritja lineare nënkupton që secili pensionist përfiton të njëjtën shumë në denarë.
Kjo mënyrë e harmonizimit u sjell përfitime relativisht më të mëdha pensionistëve me të ardhura më të ulëta, pasi rritja përbën një përqindje më të lartë të pensionit të tyre.
Megjithatë, zgjidhja ligjore u kundërshtua për shkak të pikëpyetjeve që lidhen me parimet e barazisë dhe proporcionalitetit, duke kërkuar nga Gjykata Kushtetuese të vlerësonte nëse kjo metodë ishte në përputhje me Kushtetutën.
### Gjykata nuk dha një përgjigje përfundimtare për kushtetutshmërinë
Vendimi i fundit nuk nënkupton se Gjykata Kushtetuese e ka shpallur rritjen lineare kushtetuese apo jokushtetuese.
Institucioni nuk e shqyrtoi në themel çështjen e ngritur, por e refuzoi nismën për shkak se dispozita ligjore kishte përfunduar së prodhuari efektet e saj juridike.
Edhe në mars të vitit 2026, një propozim për shfuqizimin e dispozitës ishte shqyrtuar nga Gjykata, por nuk kishte marrë shumicën e nevojshme të votave nga gjyqtarët kushtetues. Si rezultat, procedura ishte ndërprerë.
Me vendimin e 21 tetorit, çështja nuk mori një zgjidhje përfundimtare në aspektin e kushtetutshmërisë.
### A do të ndryshojnë pensionet pas këtij vendimi?
Për pensionistët, shqetësimi kryesor është nëse vendimi i ri do të ndikojë në shumën që marrin çdo muaj.
Sipas përmbajtjes së vendimit, nuk parashikohen ndryshime në pensionet që janë paguar deri më tani. Gjithashtu, vendimi nuk sjell ndonjë rritje të re automatike dhe nuk krijon detyrim për korrigjimin e shumave të paguara më parë.
Pensionistët që kanë përfituar nga rritjet e mëparshme lineare nuk do të duhet t’i kthejnë paratë e marra, pasi Gjykata nuk ka marrë një vendim që anulon pagesat e kryera.
Pra, vendimi i Gjykatës Kushtetuese nuk sjell as rritje të re dhe as ulje të pensioneve.
### Çfarë pritet në periudhën e ardhshme?
Rritja lineare e pensioneve ishte parashikuar për data të caktuara përmes një dispozite ligjore me afat të kufizuar. Kjo do të thotë se modeli nuk mund të vazhdojë automatikisht edhe në të ardhmen.
Për një rritje të re lineare do të nevojitej një bazë e re ligjore, ndërsa harmonizimi i ardhshëm i pensioneve do të varet nga dispozitat që do të jenë në fuqi dhe vendimet e institucioneve kompetente.
Nëse nuk miratohen ndryshime të reja, pensionet do të rregullohen sipas mekanizmave të përcaktuar në Ligjin për Sigurimin Pensional dhe Invalidor.
Çështja e rritjes së pensioneve mbetet një nga temat më të rëndësishme për qytetarët, veçanërisht në kushtet e rritjes së vazhdueshme të kostove të jetesës.
Për pensionistët me të ardhura të ulëta, çdo shtesë ka ndikim të drejtpërdrejtë në përballimin e shpenzimeve mujore, ndërsa për sistemin pensional është e rëndësishme të ruhet edhe qëndrueshmëria financiare.
Vendimi i 21 tetorit mbyll shqyrtimin e kësaj nisme specifike, por nuk jep një përgjigje përfundimtare mbi kushtetutshmërinë e modelit linear të rritjes së pensioneve.
Për momentin, pensionistët në Maqedoninë e Veriut nuk duhet të presin ndryshime të menjëhershme në të ardhurat e tyre si rezultat i këtij vendimi. Nëse do të ketë rritje të re lineare, harmonizim në përqindje apo një model tjetër, kjo do të përcaktohet nga vendimet e ardhshme të institucioneve dhe ndryshimet e mundshme ligjore.